SCHRIJFCURSUSSEN

CURSUSSEN SCRIPTPLUS

GEDICHTEN SCHRIJVEN:

 

Een gedicht schrijven is een spel met de taal als grondstof. De persoonlijke ervaring van de schrijver, zijn literaire en sociale context en de creatieve en technische middelen zijn factoren die daarbij een rol spelen. Het is een proces van beginnen, associëren, formuleren, wegleggen en herschrijven. De schrijver kan bij dat proces problemen ondervinden: hij stelt uit, blokkeert, denkt te lang na en is ontevreden over het resultaat.

Dit schrijfproces vraagt om oplossingen, routeplanning, het leren gebruiken van creatieve technieken en kennis van poëtische middelen en de inzet daarvan. Dingen die je nodig hebt om gedichten te kunnen ‘maken’.

De cursus Gedichten Schrijven biedt strategieën aan. Strategieën om ideeën te genereren, associatieve of ontregelende methodes om een vers te schrijven, inzicht in en begrip van de theorie achter de poëtische middelen. En tot slot leert de deelnemer feedback te geven die de ontvanger op nieuwe ideeën brengt.

De cursus bestaat uit acht lessen. Die lessen houden zich bezig met twee groepen van onderwerpen. Enerzijds kwesties als vorm en inhoud, context en oorzakelijkheid en verslaglegging en metafoor. Anderzijds met technische/poëtische middelen als de lettergreep, regelafbreking, de ruimte van het wit of de pauze, het contrapunt en het einde.

De lessen rond deze onderwerpen hebben de bedoeling de cursist concreet aan het schrijven te zetten. In beginsel hebben ze een vaste indeling. Theoretische intro’s en schrijfopdrachten wisselen elkaar af. Werkvormen, groepsopdrachten en reflectie zorgen voor levendige gesprekken/schriftelijke interactie en creatieve dynamiek naast de broodnodige rustmomenten om in stilte te schrijven. Het voorlezen en feedback geven aan de hand van, eerst creatieve en later tekstkritische opdrachten, vormen een stimulerende voedingsbodem voor het werken aan herschrijfopdrachten.

Gaande de cursus voert de cursist een dialoog met de materie van zijn gedichten, zijn gereedschap en zijn technische vaardigheid. Persoonlijke ervaring, literaire context en de eigen stem geven gestalte aan de spreker, de tweede stem of persona van de dichter. Schrijvend bepaalt hij de grens tussen zijn alledaagse zelf en de persoon die spreekt op het podium, digitaal of op papier.

Behalve in de les (her)schrijft de cursist ook buiten de les. Het is aan te raden daarvoor anderhalf tot twee uur per twee weken te reserveren.

INHOUD CURSUS GEDICHTEN SCHRIJVEN

 

LES 1: VORM EN INHOUD: DE PARADOX

Een samengaan van idee en emotie is het gedicht, subjectief. De drang van de dichter, de noodzaak het op papier/het scherm te zetten, voor het publiek te brengen, zoekt een uitweg. De dichter begrijpt iets, komt met zijn persoonlijke ervaring en opgedane kennis en verbeeldingskracht tot een idee. Zijn vehikel is de combinatie van vorm en inhoud. Door het gebruik van specifieke zintuiglijke details creëert hij een schijn van werkelijkheid waarmee de lezer/luisteraar verder kan. De dichter stopt al zijn energie in het spel met woorden en regels. Hij verpakt zijn onderwerp in stijgende en dalende tempi, wisseling van accenten en wekt zo de schijn van spontaniteit en echtheid. In deze eerste les probeer je de autonome verstechniek uit. Op de papieren/digitale pagina maak je een gebeurtenis van het vers. Je verdrijft de lezer/luisteraar uit zijn comfortzone.

LES 2: CONTEXT EN OORZAKELIJKHEID

Het voltooide gedicht is het resultaat van een serie oorzaken op het vlak van vorm en inhoud. Gedachten, ideeën, herinneringen, gevoelens, waarnemingen maar ook klank en ritme vormen op papier een patroon. De dichter besluit om deze elementen bij elkaar in taal onder te brengen. De lezer/luisteraar staat tegenover dat wat op de pagina staat of wat hij hoort/ziet,  en dat veroorzaakt bij hem het begrip van de context en de bedoelingen van de dichter. Om welke reden schrijf je een gedicht? Wat is de context en wat triggert het schrijven. Een verkenning van de voornaamste factoren die het ontstaan van het gedicht beïnvloeden. Praktische oefening in het gebruik maken van bronnen in de persoonlijke omgeving en de kennisomgeving.

LES 3: DE LETTERGREEP

De lezer anticipeert, weet dat na het onderwerp een werkwoord komt en dan het lijdend voorwerp. Zo ook leest hij lettergreep na lettergreep en is hij in staat groepen van vijf lettergrepen tegelijk te verwerken.

Een lettergreep kan bestaan uit een of meer letters die je leest of hoort of beiden. De lettergreep kan open of gesloten zijn, bestaan uit een klinker of een combinatie van klinker en medeklinker(s). Al deze aspecten spelen mee bij het zeggen en het creëren van effecten. Daarover gaat les 3: inventarisatie en analyse van lettergreeppatronen. Experimenteren met de maat, het accent en het ritme van het vers.

LES 4: REGELAFBREKING

Welk principes bepalen de regelafbreking? Waar breken ze af bij rijmende regels, waar bij niet –rijmende versregels? Wanneer bepaalt het ritme de afbreking? Wanneer de betekenis? Welke functie vervult de interpunctie en wat is het effect van enjambement? Bespreking van voorbeelden geeft antwoord op die vragen. Zelf uitvinden hoe regelafbreking werkt. Bijvoorbeeld experimenteren met proza en poëzie en zo de grenzen opzoeken van de versregel.

LES 5: DE RUIMTE VAN HET WIT

Een gedicht wekt de indruk meer te zijn dan de som der delen. Door het gebruik van metaforen, betekenissen en formele elementen lijkt het gedicht niet te worden beperkt door zijn lengte en de ruimte die het inneemt. Regelafbreking, syntactische variaties scheppen ruimte. Net zo goed als types van zinnen dat doen en structurele elementen als klank en ritme. Ruimtegevoel ontstaat als de lezer/luisteraar meer vermoedt in het wit, in de stilte van de lees-/spreekpauze. De taal haalt het niet bij de betekenis die de dichter bedoelt. Wat lees je tussen de regels ? Welke subtekst klinkt op uit de witregel? In deze les leer je ook gebruik te maken van het wit/de pauze/stilte aan het einde van de regel.

LES 6: HET CONTRAPUNT

Een beslissend middel in de poëzie is het contrapunt. Dat wordt bijvoorbeeld zichtbaar in het ritmische kader van de versregel en het syntactische kader van de zin. Het is de spanning tussen de ideale vorm en de werkelijke vorm. In de poëzie wordt dit spanningsveld tussen ideaal en werkelijkheid overgebracht door concrete objecten, situaties en gebeurtenissen. Zij komen naar voren door middel van details en zintuiglijke data. Het contrapunt wordt beproefd in de wisselwerking tussen versregel en zin.

LES 7: HET EINDE

Een gedicht  blijft een levend ding dat zich moeilijk laat vangen. De vraag wat het betekent wordt nooit geheel beantwoord aan het einde. Wil een gedicht geslaagd zijn dan roept het dingen op voorbij dat einde. Nabeelden. De emotionele dynamiek van het leven van de dichter vormt hij in een goed gedicht om en spreekt tot het leven van de lezer. Wat is de visuele afsluiting? Wat is de narratieve afsluiting? Wat is de afsluiting binnen de context? Deze vragen worden beantwoordt en getoetst door middel van schrijfoefeningen.

LES 8: GETUIGENIS EN METAFOOR

Wie gedichten schrijft verwerft creatief en rationeel begrip van de werkelijkheid. Hij observeert, definieert de wereld, het eigen bestaan en getuigt daarvan. Zijn poëzie representeert zijn subjectiviteit, zijn emoties en gedachten samengebald in de objectiviteit van het taalsysteem. In woorden beschrijft hij wat hij waarneemt, geeft hij zin en betekenis aan wat hem raakt en bezighoudt. Hij maakt de realiteit tot metafoor. Als maker van het gedicht beheerst hij het lyrische proces, de autonomie van het vers, de plaats van de eigen identiteit. Op zoek naar de eenheid van inhoud en vorm verandert de dichter in de spreker, zijn tweede zelf. Schrijvend pluis je uit wat je precies wil zeggen en wat dat kan betekenen.

Lesdata: 23-9-2017, 7-10, 21-10, 4-11, 18-11, 2-12, 16-12, 13-1-2018 

Tijd: zaterdag 13:30-16:00 uur

Locatie: Hogeschool van Amsterdam, Wibauthuis, Wibautstraat 3b, Amsterdam

Kosten: € 545,--

Docent: Koos van den Kerkhof

Inschrijven: www.scriptplus.nl

 

 

ESSAY SCHRIJVEN:

 

De cursus Essay Schrijven is bestemd voor mensen die schrijven in de breedste zin van het woord: journalisten, docenten, tekstschrijvers, wetenschappers, prozaschrijvers en andere belangstellenden.

 

Je wil vooral geen saaie essayteksten schrijven, verzanden in clichés en chaotische alinea’s produceren. Nee het gaat jou om het vinden van je eigen stem en stijl. Je wil het frisse, sprankelende stuk non-fictie schrijven, je schrijfkwaliteiten ontwikkelen en vooral wil je gelezen worden.

 

Essay Schrijven heeft tot doel je te stimuleren jouw essayistische teksten te verbeteren. Door middel van associatieopdrachten en schrijfopdrachten leer je persoonlijker en levendiger te schrijven. Je maakt kennis met associatie- en schrijftechnieken, oefent met essayistische genres en leert gestructureerd herschrijven.

 

Elke les bestaat uit twee delen: het schrijven en het feedback geven. Aan het schrijven komt als regel een stuk theorie te pas, waarbij literatuur wordt aangereikt die er toe doet. De associatie- en schrijfopdrachten die daarbij horen vormen een voorbereiding op de thuisopdracht. Dat kunnen individuele en interactieve opdrachten zijn.

 

Het feedback geven opent met het lezen van teksten en het geven van commentaar in de vorm van schriftelijke en mondelinge respons. Doorgaans geeft de groep als geheel of kleine groepen in drietallen of tweetallen feedback op basis van gerichte opdrachten. De feedback heeft tot doel aan te zetten tot herschrijven en biedt de stof voor herschrijfopdrachten. Geleide feedback in groepen heeft een stimulerende functie en prikkelt de creativiteit. De docent wisselt deze vorm van feedback geven en ontvangen af met het geven van individuele feedback om de kwaliteit van de feedback te intensiveren.

De cursist leert zo lezersgericht te denken, schaaft aan de eenvoud en helderheid van zijn taal, streeft naar oorspronkelijk woordgebruik en vermijd de platgetreden paden van het cliché en vindt stap voor stap zijn eigen stem en stijl.

 

Per les past de cursist technieken toe als beschrijven wat je ziet, hoort, ruikt, proeft en voelt, vertellen wat je hebt beleefd, beschrijven hoe je iets doet op een gebied waar je goed in bent, argumenteren en overtuigen en vergelijken en contrasten blootleggen.

 

Bij het toepassen van de schrijftechniek krijgt de cursist elke les een passend essayistisch genre aangereikt. Bijvoorbeeld de column, de blog, het opinieartikel, het mini-essay en het literaire essay.

 

Het cursustraject loopt over twee sporen. Aan de ene kant schrijft de deelnemer aan een opdracht. Aan de andere kant herschrijft hij eerder geschreven essayistische teksten om ze spannender en leesbaarder te maken. Het betekent dat de cursist elke 2 weken 3 tot 4 uur besteedt aan de opdrachten.

 

INHOUD CURSUS ESSAY SCHRIJVEN

 

LES 1: HET BASISMODEL

 

Het essay in een notendop: de schrijver poneert een stelling, hij levert argumenten en komt tot een conclusie. Dit basismodel giet de schrijver in de vorm van het 5-alinea-essay. Kort, transparant en gestructureerd. Het overtuigt de lezer met de kracht van argumenten. Geschikt voor studie, bespreking en journalistieke stukken.

 

LES 2: ZINTUIGEN

 

Bij het schrijven van persoonlijke essayistische teksten stel je vragen als: welke mensen kan ik beschrijven? Op welke plaatsen waren ze? Wat gebeurde er? Welke dingen speelden een rol? Om zulke dingen levendig te beschrijven heb je details nodig, zintuiglijke details. Wat zag je, hoorde je, rook je, proefde je en voelde je? Schrijven over een ervaring, idee of inzicht vanuit een persoonlijke motivatie met de kracht van je gevoelens en je komt uit bij je eigen stijl. Je lezer beleeft wat je beschrijft. De column is een genre dat zich voor zintuiglijke beschrijving uitstekend leent.

 

LES 3: VERTELLEN

 

Een verhalend essay vertelt over winst en verlies of beiden. Want zonder een problematische situatie heb je geen verhaal. Liep jij een kans mis of was het iemand anders? Wat verloor je op dat moment? Wat leerde je? In welke stad gebeurde dat? Hoe oud was je? Een verhaal vertellen vereist dat je weet wat je punt is. Weet je dat dan weet je waar je moet beginnen met het chronologisch vertellen en waar je moet stoppen. Je laat zien wat je hebt ontdekt, welk inzicht je hebt opgedaan. Het mini-essay dwingt veel te zeggen in weinig woorden en zo hart en hoofd van de lezer te raken.

 

 

LES 4: DINGEN DOEN OF MAKEN

 

Trouwen voor Dummies. Moestuinen voor Dummies. Stress voor Dummies. Je kunt het zo gek niet bedenken of er is een boek over hoe je dingen doet, hoe je dingen maakt? In nogal wat zaken ben je ervaringsdeskundig, je bent er zelfs goed in en beschikt over alle kennis. Je beschrijft de stappen van het proces, de volgorde van uitvoering, de hulpmiddelen en hoe en wanneer je ze gebruikt. Ook ga je in op de speciale termen die erbij horen, de variaties die mogelijk zijn. Je leukt je verhaal op met scènes, een anekdote en vertelt waarom je zoiets doet of maakt. Een humoristische lezing voor een publiek dat je sympathie heeft of een ironische toespraak voor mensen die het niet met je eens zijn bij wie je waardering wilt losmaken.

 

LES 5: VERGELIJKING EN CONTRAST

 

Hoe ziet een situatie eruit? Welke omstandigheden zijn van invloed? Hoe had je gedacht dat het zou moeten zijn? Was het wel zo? In ons hoofd vormen zich altijd beelden en verhalen van hoe iets zou moeten zijn. In het verschil met de werkelijkheid vormt zich het verhaal.

 Je ging op reis. Je liet alles wat je vertrouwd was achter je en werd de held in je eigen verhaal, het onbekende. Hoe dacht je dat je vakantie zou moeten zijn? Hoe was je vakantie echt? Je volgt de Tomtom tussen verwachting en werkelijkheid. Een vergelijkend onderzoek naar de details van je gedroomde reis en je tastbare ervaring, een onderzoek naar de details van de plek waar je woont en je exotische verblijf. Wat heb je geleerd, bereikt, gewonnen, wat verloren? Het essay als reisverhaal met ik-figuur.

 

LES 6: OORZAAK EN GEVOLG

 

Een essay zou je moeten schrijven over een serieus en actueel onderwerp voor een fotoloze opiniepagina. Je zou afstand moeten bewaren om objectief te kunnen zijn. We kennen zulke artikelen uit kranten, tijdschriften en boeken. Kan het alleen zo en niet anders? Niets is minder waar. Een essay in oorzaak-en-gevolgstijl kan spannend zijn, bruisen van energie en de lezer wakker maken. Je duikt onder in je eigen expertise, je eigen beslissingen en acties of die van een ander. Wat deed je in die situatie met je expertise en waarom? Hoe reageerden anderen daarop? Welke weerslag had dat op jou, op je ideeën? Wat ontdekte je over jezelf of de ander? In een essay dat oorzaak-en-gevolg exploreert moet je kiezen voor specifieke en belangrijke details. Je brengt aan het licht wat er veranderde of moet veranderen. Je ontwikkelt een nieuwe kijk. Fascinerende materie voor een opinieartikel van de expert in jou.

 

LES 7: INDELING IN SOORTEN

 

In je leven kom je types mensen tegen, beland je in situaties, kom je op plaatsen, tref je dingen aan en maak je gebeurtenissen mee. Het zijn even zoveel bronnen om vanuit te schrijven. Je kunt receptionistes of ambtenaren indelen in categorieën en rangschikken volgens criteria. Langs die lijnen kun je verfrissende stukken schrijven over soorten mensen, situaties en dingen. Wil je informeren en amuseren dan heb je ten minste drie soorten van iets nodig. En de eigenschappen van die soorten moet je dan versmallen en meer specificeren om origineel en vermakelijk te zijn. Daarvoor kun je alle geleerde vaardigheden inzetten bij het schrijven van een zogeheten leap essay.

 

LES 8: DEFINITIE

 

Welke rollen speel je in je leven? Kun je die benoemen en beschrijven? Uitgebreid definiëren wat je rol was als buschauffeur toen je studeerde of de betekenis van je jaren als creatief therapeut uit elkaar plukken. Belevenissen rangschikken, categorieën aanwijzen, verschillen onderkennen en grenzen aftasten. Wat zijn de onderscheidende kwaliteiten van dat vak? Wat zijn je ervaringen? Wat maakte je mee? Als welke persoon kwam je uit die periode? Wat is er fascinerender dan zulke rollen in je leven uitvoerig beschrijven met treffende details, anekdotes te vertellen, alle ins en outs van zo’n job te beschrijven en eventueel de oorzaak van negatieve ontwikkelingen te beschrijven om daar een nieuw optimisme uit te putten. Het definiëren van wat het inhoudt om buschauffeur of therapeut te zijn biedt tal van mogelijkheden voor het schrijven van een persoonlijk getint essay met een algemeen geldige strekking.

 

Lesdata: 23-9-2017, 7-10, 21-10, 4-11, 18-11, 2-12, 16-12, 13-1-2018 

Tijd: zaterdag 10:00-12:30 uur

Locatie: Hogeschool van Amsterdam, Wibauthuis, Wibautstraat 3b, Amsterdam

Kosten: € 545,--

Docent: Koos van den Kerkhof

Inschrijven: https://www.scriptplus.nl

 

Vraag de nieuwsbrief aan: info@hetschrijflab.nl